Wymiana matek pszczelich w rodzinach produkcyjnych

Największym mankamentem, z jakim spotyka się większość moich klientów przy wymianie matek, jest ich poddawanie, a dokładniej proces przyjęcia matki w rodzinach produkcyjnych. Jak wiemy sposobów poddawania matek jest wiele – nie krytykuję żadnego i nieprawdą byłoby twierdzić, że są one złe.

Należy pamiętać, aby nie mylić wymiany matki z poddawaniem matki do rodziny bezmatecznej. Są to dwa znacząco różniące się zjawiska, bardzo często (a prawie zawsze) mylone przez pszczelarzy. Wymieniając matkę należy przeanalizować panujące w rodzinie warunki i tutaj również może dojść do niespodzianki (ale o tym w następnych krokach).

Opisana metoda dotyczy wymiany matki poprzez stworzony już wcześniej mini odkład, w skład którego wchodzi 2-3 ramki czerwiu wraz z pszczołami oraz czerwiąca już w tym odkładzie matka.

• Odkład z czerwiącą matką ustawiamy przy rodzinie produkcyjnej, w której chcemy wymienić matkę.
• W rodzinie produkcyjnej należy odszukać matkę i ją usunąć.
• 2 lub 3 ramki (1-2 ramki czerwiu z pszczołami i jedna ramka skrajna z pokarmem i pszczołami), przekładamy do pustej skrzynki odkładowej.
• Następnie wkładamy cały odkład z czerwiącą matką do rodziny produkcyjnej, umieszczając go na skraju gniazda, najdalej od wylotka.
• Ramki, które usunęliśmy z rodziny produkcyjnej umieszczamy w skrzynce odkładowej, do której ponownie poddajemy matecznik na wygryzieniu lub po 2-3 dniach matkę w klateczce. Nowo powstały odkład gwarantuje nam następną rezerwową matkę, wraz ze swoją przyszłą świtą do kolejnej wymiany.
• Po kilku dniach (nie szybciej niż po 2 dniach, a najlepiej po 5) sprawdzamy przyjęcie w rodzinie produkcyjnej – nie stresując jej, sprawdzamy obecność najmłodszego czerwiu, głównie jajeczek.

W naszej pasiece matki wymieniane są głównie w ten sposób. Tworząc 50 takich małych odkładów jesteśmy w stanie wymienić 75% matek w 400-pniowej pasiece w przeciągu niespełna 3-mcy bez najmniejszego przestoju w produkcji.

Oczywiście zdarzały nam się przypadki, w których poddana w ten sposób matka została ścięta przez pszczoły i znaleziona martwa na dennicy lub na wylotku iii… – tutaj wspomniana wcześniej niespodzianka. W rodzinie obecna była już młoda matka z cichej wymiany, której obecność mimo tego niepowodzenia jakoś szczególnie nas nie zmartwiła.

Być może na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że wyżej opisany proces nie robi wielkiej różnicy, jeśli chodzi o nakład pracy. Natomiast zabiegi takie jak sprawdzenie czy matka została przyjęta, czy wróciła z unasiennienia, czy czerwi, są mniej czasochłonne przy wykonywaniu ich w odkładach w porównaniu z rodzinami produkcyjnymi. Ponadto jak wspomniałem wcześniej i co ważne, stosując klasyczną wymianę matek w rodzinie, od jej usunięcia do pojawienia się jajeczka złożonego przez następną, mija co najmniej 20 dni. Jeśli natomiast z różnych względów coś pójdzie nie po naszej myśli, okres ten może się wydłużyć nawet do 30-kilku dni – przy gospodarce wędrownej niesie to za sobą duże straty ekonomiczne.