Jakich błędów unikać przy poddawaniu matek pszczelich

Każdy z nas pszczelarzy doświadczył niepowodzenia związanego z poddaniem matki pszczelej. Nie jest to nic nadzwyczajnego. Być może ten początkujący pszczelarz mocno się tym przejmuje, lecz również u tych zawodowych i doświadczonych wcale nie wygląda to tak kolorowo. Owszem są wypracowane pewne sposoby, ale i tak zawsze coś nas zaskoczy. Postanowiłem opisać kilka bardzo ważnych wskazówek, pewnego rodzaju dekalog, jakich działań należy unikać aby zagwarantować 99,9% przyjęć matek.

• Nigdy nie poddawaj matki bez wykonania próby na obecność matki
  Pierwszym najczęściej popełnianym błędem (zwłaszcza u tych młodych i małych pszczelarzy) jest usilne twierdzenie „w ulu nie ma matki bo ja jej nie widziałem”. Zanim rozwinę temat może wspomnę, że mimo około 25-letniego doświadczenia na pasiece (kiedyś ponad 300 rodzin, a obecnie prawie 500), nigdy nie twierdzę, że nie ma matki, tylko dlatego, że jej nie widziałem.
  Jest bardzo wiele sytuacji kiedy np.:
  – młoda matka po wygryzieniu usunie starą (brak czerwiu otwartego i brak oznakowanej matki to nie wszystko),
  – matka ograniczy czerwienie, jest w ulu obecna odchudzona przez to lżejsza i bardziej zwinna, a zarazem trudna do zauważenia,
  – może aktualnie podczas przeglądu odbywać się lot godowy młodej matki z cichej wymiany – jest to bardzo często spotykana sytuacja podczas przeglądu odkładów lub ulików weselnych,
  – matka przeszła przez kratę do nadstawki i brak jej w gnieździe nie świadczy o bezmateczności.
  Właśnie z takimi sytuacjami spotykamy się najczęściej: pszczelarz kupuje 1, 2, 3, 4, 5 i n-tą matkę. Bardzo szybko po 5 poddanych i zarazem nie przyjętych matkach pszczelarz zastaje w takiej rodzinie czerw po matce będącej powodem całego zamieszania. Matce która z wypunktowanych wyżej sytuacji zaczyna czerwić.
  Należy rozważyć która opcja jest lepsza:
  – czy czas gdzie poddajemy 1,2,3-5 matkę i nic,
  – czy poddać rodzinie kontrolnie młody czerw (młodą larwę – proszę nie mylić z jajeczkami) i już po 6-12 godzinach mieć pewność.
  Owszem czasami zdarzy się, iż matka będąca w tej rodzinie nie wróci z oblotu i 3 czy 5 próba zaowocuje, prowadząc do mylnych przekonań o prawidłowości procesu, ale mimo wszystko zmarnowaliśmy niepotrzebnie kilka młodych matek.
• Nie stresuj rodziny pszczelej
  Drugim najczęściej spotykanym błędem jest nadmierne stresowanie rodziny bezmatecznej poprzez używanie dużych ilości dymu, energicznych ruchów, bezpotrzebnego nękania takiej rodziny. Stres powoduje u pszczół wzmożenie instynktu obronnego – poddanie takiej rodzinie nawet najlepszej wartościowo matki może spotkać się z niepowodzeniem.
• Pośpiech i niecierpliwość
  Bardzo wielu pszczelarzy przy stwierdzeniu bezmateczności za wszelką cenę chce przyśpieszyć cały proces poprzez zakup i poddanie w trybie ekspresowym młodej matki. Należy zwrócić szczególną uwagę na obecność czerwiu otwartego – jeśli taki jest obecny w rodzinie, musimy przeglądnąć i usunąć mateczniki, sprawdzić sytuację za kilka dni (w zależności od stadium czerwiu).
  Bardzo często słyszymy prośbę o wysłanie starszej matki nieunasiennionej ze względu na fakt, iż matka na 7-8 dobie osiąga dojrzałość płciową i jest szybciej gotowa do lotu godowego – niestety to tak nie działa.
• Lenistwo i wygoda pszczelarza
  Nigdy nie zwlekaj z poddaniem zakupionej matki. Matki wymęczone transportem i warunkami poza ulowymi są gorzej przyjmowane przez rodziny. Jeśli z braku czasu nie możemy poddać matki w prawidłowy sposób, lepiej położyć ją w klateczce pod powałkę (oczywiście klateczka musi być zabezpieczona) niż przechowywać w domu przez kilka dni z powodów np. opadu deszczu. Jeśli nie wali piorunami w pasiece, warunki są w miarę odpowiednie, można wrzucić tę klateczkę pod powałkę, dzięki temu matka będzie przebywać w środowisku ulowym i znacznie lepiej zniesie tę dobę czy dwie.
• Nie poddawaj na głodniaka.
  Rodzina w której ilość pokarmu spada poniżej żelaznego zapasu zaczyna się stresować i młoda matka nie jest akceptowana. Takie rodziny należy podkarmiać, oczywiście uważając aby nie prowokować rabunków. Najlepiej poddać ciasto drożdżowe na 1-2 doby przed poddaniem nowej matki.